BE LOCAL

Farm to Table

melddtEA.jpeg

Written by Tasha Lopez | Photos by Austyn Sprouse

Tasha Lopez is a Freelance Writer & Teacher. Having lived in various places across the globe, she has been exposed to different countries and cultures, which has led her to a deeper understanding of the rapid changes of our planet. Tasha aims to promote sustainability, collaboration in communities, whilst gaining a sense of belonging in every place she is fortunate to stumble upon.

What started out as a pastime for Analyn Dulpina, an ex-nurse and presently, founder of Bayatakan Farm created the organic agriculture industry on the beautiful island of Siargao.

-jC3Qnlk.jpeg

It is safe to say that Analyn ‘saved the island’ as fruit and vegetables were only grown seasonally - foreigners and locals were not able to have a consistent supply of crops. Furthermore, it was obvious that the island, which continued to grow exponentially, was in dire need of crops and after successfully planting her first cucumber plant, she soon realised she had green fingers and Bayatakan Farm was born.

Thankfully, the Bayatakan Farm has been successfully growing an abundance of healthy crops over the last six years and is now supplying organic produce every week to nine restaurants and to dozens of private people ranging from General Luna to the northern parts of the island. She delivers around 10 to 20 kilograms per venue, an average of 135kg every week, counting only restaurants.

It has been a tough path for Analyn as she encountered soil and water challenges at the farm that made her learn new techniques and adapt every time to new circumstances. Once she took the new approach, she was able to plant more varieties of crops, knowing that there would be a higher chance of success. To the present day, 50 different types of veggies and herbs are grown at Bayatakan Farm.

8N_MTjag.jpeg

Analyn met Mark and Iris from Lokal who helped her find a place to sell her excess produce. Together, they formed Tabo Market. The Tabo is now a marketplace run for farmers, mainly around the north of Siargao. Lokal’s mission statement is, “To support and empower the local community of Siargao through impactful and sustainable projects that promote the local culture”.

The abundance of organic crops that are available makes us wonder why we would ever need to import natural produce into Siargao. Imported products lead to the addition of carbon footprints. Waste such as plastic and non-recyclable material is brought onto this precious island and causes further pollution. This can be reversed by supporting the sustainable farms of Siargao, and not only can we reduce the carbon footprint, but we support locals and encourage sustainability.

Furthermore, Bayatakan Farm, a name that refers to the strongest form of bamboo, is a sustainable farm as it is zero waste, pesticide-free, 100% organic and supports the local community. Children in the surrounding villages have the opportunity to be educated on organic farming and grow and harvest their own crops (at zero cost), which is then sold to the local community via Lokal. Analyn is now also teaching to a group of women how to plant veggies at a Farming Association. “I am very happy with my job as a farmer, it is very challenging work for me but I love it,'' expressed Analyn about her job.

The desire and effort that Analyn Dulpina and the founders of Lokal have on the natural produce that Siargao has to offer is inspiring.

awFyT0ZQ.jpeg

Furthermore, the project has grown in size with the “Bayatakan Farm Experience”, which is an eco and plant based tour with the aim to show visitors first hand a farm to table experience. Guests are taken on a tour around the farm where they learn simple harvesting knowledge and techniques. Then, they are encouraged to pick their own veggies, cook them in traditional ways and after tasting a delicious meal, they replant the leftovers and complete the full cycle.

Lokal also hosts cooking classes on Saturdays at Isda market. The diversity of what you can create with the fresh and locally farmed produce is very exciting. Depending on your preferences, they host specific classes on how to use and maximise the local ingredients to create an array of dishes from Filipino to more western-style dishes. This shows the variety of locally sourced foods and how to be creative with local ingredients.

6NQfIyK-.jpeg

It is truly a great step in the right direction for the food industry on the island. This farm to table experience is one of a kind and we hope it inspires other restaurants on this precious island to follow suit.

Surigaonon

Ni Tasha Lopez

Si Tasha Lopez isa ka Freelance na Manunuyat & Magtutudlo. Nakahuya na sa lain-lain bahin nan kalibotan, nakakita na sija nan lain-lain na mga nasod sanan kultura, na amoy nakapalayom sa ija pagsabot sa paspas na pagkautro sa ato planeta. Si Tasha nagtumong na mapadasig an kamapadajonon, kolaborasyon sa mga komunidad, samtang nag-angkon nan sentido nan pagka apil sa kada lugar na swerte nijang maabot.

An nagsugod na lingaw-lingaw para ni Analyn Dulpina, isa ka kanhi nurse sanan kuman nagtukod nan Bayatakan Farm, nahimo na industriya nan organiko na agrikultura sa matahom na isla nan Siargao.

Makalaong gajod kita na si Analyn ‘nakaluwas sa isla’ kay mga prutas sanan gulay tempo-tempo itanom - an mga langyaw sanan mga lokal dili makakuha nan padajon na supply nan ani. Labaw pa, klaro na an isla, na padajon na paspas nagtubo, nagkinahanglan gajod sa mga ani sanan human sa ija una na malamposon na pagtanom nan pepino, nakaamgo sija na lunhaw an ija mga tudlo sanan nahimugso an Bayatakan Farm.

Marajaw lamang, an Bayatakan Farm malamposon na nagpatubo nan klase-klase na himsog na mga gulay unom ka tuig na kuman sanan kuman nag-supply na nan organiko na produkto kada semana sa sijam ka mga restawran sanan dosena na mga tawo gikan sa General Luna hangtod sa amihanan na bahin nan isla. Maghatod sija nan 10 hangtod 20 ka kilo kada lugar, sagad 135kg kada semana, iphon lamang an mga restawran.

Malisod an agianan ni Analyn kay nakasugat sija nan problema sa lupa sanan sa tubig sa umahan na nakapakat-on nija nan bag-o na mga teknik sanan pag-angay sa kada bag-o na sirkumtansya. Sa pagsubay nija nan bag-o na paagi, nakatanom sija nan hamok na klase nan anihon, kay nakahibayo sija na may mas dako na tsansa sa paglampos. Sa pagka kuman, may 50 ka lain-lain klase nan gulay sanan lamas an tagtanom sa Bayatakan Farm.

Si Analyn nakahimamat kan Mark, sanan Iris gikan sa Lokal sin-o nagtabang sa ija na mabaligja an sobra na ani. Sila tanan an nagsugod nan Tabo Market. An Tabo kuman isa ka palengke na tagpadayagan para sa mga mag-uuma, labi na taga amihanan nan Siargao. An misyon na pamahayag nan Lokal an mosunod, “Suportahan sanan tagaan nan gahom an lokal na komunidad nan Siargao pinaagi sa may igo sanan mapadajonon na mga proyekto na magpadasig sa lokal na kultura.”

An kaabunda nan organiko na ani na jaon makapahunahuna sa ato naman kinahanglan pa mag-angkat nan natural na anihon sa Siargao. An pag-angkat magpapuno sa carbon footprints. An basura pareho sa plastik sanan dili maresiklo na materyales madaya sa ini na bililhon na isla sanan makahinungdan nan polusyon. Mabali ini pinaagi sa pagsuporta sa mapadajonon na umahan nan Siargao, sanan dili lamang nato mamenosan an carbon footprint, masuportahan sab nato an mga lokal sanan mapadasig an kamapadajonon.

Labaw pa, an Bayatakan Farm, pangayan na nagpasabot sa pinaka lig-on na klase nan kajawan, isa ka mapadajonon na umahan kay ini wayay basura, wayay pestisidyo, 100% organiko sanan nagsuporta sa lokal na komunidad. An mga bata sa palibot na baryo may oportunidad na maedukar sa organiko na pag-uma sanan pagtanom sanan pag-ani nan ila kaugalingon na anihon (wayay bajad), na human ibaligja sa lokal na komunidad pinaagi sa Lokal. Si Analyn kuman nagtudlo isab sa isa ka grupo nan mga babaje unhon pagtanom nan mga gulay sa isa ka Farming Association. “Arang ako kalipay sa ako trabaho isip mag-uuma, malisod ini karajaw na trabaho pero ganahan gajod ako,” pahayag ni Analyn mahitungod sa ija trabaho.

An tinguha sanan pagkugi na jaon ni Analyn Dulpina sanan an mga nagtukod nan Lokal sa natural na produkto nan Siargao makadasig.

Labaw pa, an proyekto nitubo na iban sa “Bayatakan Farm Experience”, isa ka tour na nakabase sa ekolohiya sanan tanom na nagtumong mapakita an mga bisita nan gikan sa uma hantod sa lamesa na kasinatian. An mga bisita i-tour palibot sa umahan diin makat-on sila nan simple na kahibayo sa pag-ani sanan mga teknik. Human, pakuhoan sila nan ila kaugalingon na gulay, lutoon sa tradisyonal na paagi sanan human sa lami na pagkaon, itanom pagbalik an sobra sanan kompletohon an tibuok siklo.

An Lokal jaoy sab mga klase nan pagluto kada Sabado sa Isda market. An kahamok nan pwede nimo mahimo sa presko sanna lokal na tag-uma na produkto hinam-hinam gajod. Depende sa imo gusto, jaoy ila espisipiko na klase unohon paggamit sanan pagpahimuyos sa lokal na sagol para makahimo nan klase-klase na mga sud-an gikan Pilipino hantod sa panlangyaw na estilo nan sud-an.

Tinuod na dako gajod na tikang sa husto na direksyon para sa industriya nan pagkaon sa isla. Ini na umahan hantod sa lamesa na kasinatian way kaparehas sanan naghandom kami na makadasig ini sa iban mga restawran nan ini na isla na mosunod.

Share this Post:

Related Posts: