BE COMMUNITY

A Special Coverage of Homegrown: Open Kitchen

20200406_140354 copy.jpg

Written by Charles Paul E. Alimpoos / @thecharlespaul

Celebrating the bayanihan spirit of Siargaonon’s.

The most devastating effect of COVID-19 to the locals of Siargao has been the temporary halt of tourism, which has been the backbone of the economy and livelihood of the island. Historically, Siargaonon’s have been through numerous challenges such as the damage that typhoon Nitang caused in 1984. Looking back, the locals, like every living creature have an innate urge for survival -- a resilient spirit. Yet challenging times bring out the best of these lumadnons.

Elena Castillon owns a roadside karinderya (a small eatery) in Barangay Maasin, Pilar, which has been in operation since late January 2020. She specialises in home-cooked meals and describes her cooking as “simple, but capable of making anyone love Filipino food”. In doing so, she was able to hire help and offer her food at a local-friendly rate which has been patronised by locals and tourists alike. However, due to the absence of tourism on the island, she was forced to put operations on hold. Elena is one of the 200 small businesses and workers affected in Maasin by the ‘no work, no pay.’ which is the unfortunate reality to the lumadnons of Siargao, who are relying on tourism as their main generator of income.

As part of health protocols, municipal healthcare workers set-up a tent a few feet away from the karinderya with the aid of municipal police. This also serves as the headquarters of the barangay officials and tanod of Maasin. Despite the lack of income, Elena unconditionally provides free snacks, lunch, and dinner to the frontliners of Maasin, a gesture of compassion appreciated by those she aids.

“This act has been incredibly heart-warming to all of us who are on the frontlines. We are equally vulnerable to the effects of this pandemic which took away small, yet significant income, that we could use to buy food; yet instead of closing their doors, there are people like Elena whose kindness resonates.” Jimmy, a barangay tanod, shares his gratitude to these “ordinary acts” that have become extraordinary due to the hardships coronavirus has had on the income of the locals.

“I do this to show my children that a little kindness goes a long way and that you can always help no matter what the circumstances are. It just takes a little dash of resourcefulness and creativity to do so.” Elena points out that an act of selflessness during challenging times can become a vehicle for inspiration to those around her.

Though she is not alone in this act of benevolence; Frontliners in Maasin receive in-kind gifts from different individuals to private sectors which come in various forms such as fresh produce, rice puddings, and packed lunches.

Truly, the novel coronavirus has engulfed a huge chunk of the local economy in Siargao, temporarily closing small businesses and tourist attractions, yet permanently opening the hearts and kitchens of the lumadnons to welcome each other during these challenging times — an act not novel to them.

Surigaonon

Isa ka Espesyal na Bahin of Homegrown: OPEN KITCHEN (ABRE NA KUSINA)

Pagsauyog sa espiritu sa bayanihan nan mga Siargaonon

ni Charles Paul E. Alimpoos / @thecharlespaul

An pinaka grabe na epekto nan COVID-19 sa mga lokal nan Siargao amo an temporaryo na pagkaundang nan turismo, na amoy haligi sa ekonomiya sanan panginabuhian sa isla. Sa una pa, an mga Siargaonon nakaatubang na nan mga lain-lain na mga kalisod haod sa kadaot nan tagdaya nan bagjo Nitang adton 1984. Kon tan-awon pagbalik, an mga lokal, pareha sa tanan nilalang na may kinabuhi jaoy daan na kadasig para mabuhi -- isa ka lig-on na espiritu. An malisod na mga panahon magpagawas sa pinaak marajaw sa ini na mga lumadnon.

Si Elena Castillon na tag-ija nan karinderya daplin sa dayan sa Barangay Maasin, Pilar, nagsugod sa ijang operasyon gikan adton Enero 2020. An ija espesyal na mga pagkaon amo an mga luto sa bayay na matod pa nija “simple, pero makapahigugma kan biskan kanin-o sa pagkaon na Pilipino”. Ugsa, nakapatrabaho sija nan masugo sanan namaligja nan pagkaon sa presyo na abot sa mga lokal, na amoy tagbalik-balikan nan mga lokal sanan mga turista. Pero tungod sa pagkawaya sa turismo sa isla, napugos sija sa pag-undang sa ija pagpamaligja. Si Elena isa ra sa 200 ka mga gagmay na negosyo sanan mga nagtabaho na apektado did-on sa Maasin sa ‘wayay trabaho, wayay bayad’, na amoy makabiro na kamatuoran sa mga lumadnon sa Siargao, na nagsalig sa turismo isip ila kuhaan nan kita.

Isip kabahin sa protoloko sa panlawas, an mga nagtrabaho sa healthcare sa munisipyo naghimo nan tolda pipila ka metros gikan sa karinderya iban sa tabang nan kapulisan. Nagserbe sab ini na na headquarters sa mga opisyales nan barangay sanan mga tanod nan Maasin. Biskan sa kakuyang sa kita, si Elena naghatag gihapon nan libre na meryenda, paniudto, sanan panihapon sa mga frontliners nan Maasin, isa ka pagpakita nan kaluoy na igkalipay sa ija mga natabangan.

“Ini na binuhatan makalipay sa kasingkasing namo tanan na mga frontliners. Parehas ra kami naigo sa epekto nan ini na pandemic na nakawaya sa ginagmay, pero importante na kita, na amo unta mapalit nan pagkaon; pero imbis na manira sa ila pwertahan, jaoy mga tawo na parehas ni Elena na may karajaw na mapakita.” Laong ni Jimmy, isa ka barangay tanod, nipaambit sa ija pasalamat sa mga “ordinaryo na binuhatan” na nahimo extraordinaryo tungod sa mga kalisod na tagdaya nan coronavirus sa kita sa mga lokal.

“Ako ni tagbuhat para ipakita sa ako mga anak na biskan an gamay na kaluoy lajo an maabtan sanan permi gajod kaw makatabang biskan uno pa an kahimtang. Gamay ra na paninguha sanan pagmugna an tagkinahanglan. Si Elena nagpakita na an isa ka binuhatan para sa iban ini na malisod na panahon pwede mahimo na pamaagi sa inspirasyon sa mga tawo sa ija palibot.

Dili ra sija an naghimo ini na binuhatan sa karajaw; an mga frontliners sa Maasin nakadawat nan mga regalo gikan sa lain-lain na mga indibidwal gikan sa pribado sa na sektor na noabot sa lain-lain na paagi sama sa mga gulay, suman o mga pinutos na paniudto.

Tinuod na an novel coronavirus nakalamon sa dako na bahin nan lokal na ekonomiya sa Siargao, temporaryo na tagpasira an mga gagmay na mga negosyo sanan libodanan nan mga turista, pero permanente na tag-abre an kasingkasing sanan mga kusina sa mga lumadnon na dawaton an kada isa ini na lisod na panahon kuman - isa ka binuhatan na dili na bag-o para kanila.

Share this Post:

Related Posts: